Tajemnicze dziury w ceglanych ścianach wielkopolskich kościołów pobudzają wyobraźnię [ZDJĘCIA]

Zbyszek Snusz
Zbyszek Snusz
Nazywane są kubkami, czarkami, dołkami, jamkami. Jest ich od kilkuset do nawet kilku tysięcy. Występują na ceglanych ścianach wielkopolskich kościołów. Tajemnicze kuliste otwory od lat pobudzają wyobraźnię, są źródłem wielu legend i domysłów. Skąd się wzięły? Przejdź dalej i sprawdź --->Zbyszek Snusz
Nazywane są kubkami, czarkami, dołkami, jamkami. Jest ich kilkuset, a nawet kilku tysięcy! Występują na ceglanych ścianach kościołów w Wielkopolsce. Tajemnicze kuliste otwory od lat pobudzają wyobraźnię, są źródłem wielu legend i domysłów.

Jedni winą za nie obarczają duchy. Szamotulska legenda głosi, że raz w roku tamtejszą kolegiatę nawiedzają pokutujące dusze z pobliskiego cmentarza. Gdy zastają zamknięte drzwi do świątyni, próbują dostać się do środka przez mur i za pomocą kości piszczelowych drążą w ceglanej ścianie charakterystyczne otwory.

Są i inne przekazy. W literaturze odnotowano między innymi przypadek z drugiej połowy XIX wieku, kiedy to jeden z nauczycieli zauważył podczas niedzielnej mszy kobietę, która ucierała ceglaną mączkę z muru kolegiaty. Poczciwa dama z Szamotuł potrzebowała proszku jako lekarstwa dla krowy. Wierzono bowiem, że starta na proch cegła podawana z paszą stanowi doskonałe antidotum na wiele ówczesnych chorób bydła. Otwory miały też służyć zdrowiu człowieka - według ludowego zabobonu, aby się pozbyć choroby, wystarczyło ją trzykrotnie wdmuchnąć w świeżo zrobione wgłębienie.

ZOBACZ TEŻ:

Legendarne miejsca w Poznaniu. Kto je pamięta? [ZDJĘCIA ARCHIWALNE]

Kolejna legenda głosi, że były to praktyki pokutne. Otwory mieli wiercić palcem (lub tym, czym zgrzeszyli) cudzołożnicy. Jest też wersja mówiąca o języku. Tego mieli używać ci, którzy dopuścili się grzechu obmowy, kłamstwa lub krzywoprzysięstwa.

Dyskusja naukowa na temat tajemniczych otworów na dobre rozgorzała dopiero po II wojnie światowej. Dopuszczano wtedy trzy możliwości powstania zagadkowych wgłębień. Według pierwszej miał to być rodzaj znakowania cegły przez wytwórcę. Druga wiązała ubytki w cegłach z działaniami wojennymi i ostrzałem kościelnych murów z broni palnej. Najbardziej prawdopodobna okazała się wersja trzecia, która zakłada, że otwory w ceglanych ścianach świątyń powstały w wyniku niecenia "świętego ognia" za pomocą świdra łukowego.

ZOBACZ TEŻ:

Szalone lata 90. w Poznaniu. Tego miasta nie poznasz! [ZDJĘCIA]

Rozpalanie ognia tą techniką znane jest od środkowej epoki kamienia, czyli od ponad 9 tysięcy lat. Na czym polega? Wiertło z twardego drewna trzeba owinąć sznurkiem, rzemieniem lub cięciwą łuku. Poruszając łukiem, wiertło wprowadza się w ruch obrotowy. Jeden jego stożkowato zastrugany koniec opiera się o pionową, stabilną płaszczyznę, jaką był na przykład kościelny mur, i drąży w nim otwór. Drugi koniec pracuje w miękkiej deseczce. W wyniku tarcia powstaje efekt cieplny. Wtedy wystarczy tylko przyłożyć łatwopalny materiał, a ten natychmiast zajmie się płomieniem.

W ten sposób rozniecano między innymi ogień wielkanocny, od którego odpalano świecę paschalną - symbol Chrystusa Zmartwychwstałego. Następnie w uroczystej procesji wnoszono ją do świątyni. Od paschału odpalano kolejne świece, które stopniowo rozświetlały cały kościół, symbolizując zwycięstwo jasności nad ciemnością. Sakralny ogień dobywano z kościelnej ściany także w przeddzień świąt Bożego Narodzenia i roznoszono po domach jako boży dar ciepła i światła.

ZOBACZ TEŻ:

Pokolorowaliśmy 10 czarno-białych zdjęć Poznania z okresu PR...

W wyniku tej tradycji ściany wielu kościołów przypominają dzisiaj szwajcarski ser. Najwięcej dziur w Polsce - bo aż 3200! - doliczono się na murze kościoła parafialnego pw. św. Michała w Pobiedziskach. W Szamotułach jest ich ponad 250. Ale otwory po świdrach ogniowych można spotkać nie tylko w kościołach w Wielkopolsce (także w Poznaniu). Są też na Kujawach, Pomorzu Zachodnim i Wschodnim, w Polsce środkowej, na Ziemi Lubuskiej, Górnym i Dolnym Śląsku, Warmii i w Małopolsce.

W Europie spotyka się je jeszcze między innymi w Meklemburgii, Brandenburgii, Dolnej Saksonii, a nawet w południowej Szwecji. Występują na kościołach romańskich, gotyckich (najczęściej) i barokowych (XII-XVIII w.). Głównie w miejscach dobrze nasłonecznionych, czyli na ścianach południowych i wschodnich, często w sąsiedztwie portalu wejściowego. W symbolice sakralnej jest to strefa światła, w przeciwieństwie do strony północnej i zachodniej, które utożsamia się z ciemnością i złymi siłami.

Jamki można zaobserwować przeważnie w niższych partiach murów. Większość nie przekracza wysokości metra, niektóre dochodzą pół metra wyżej. Ich średnica waha się od 0,5 do 1,5 centymetra, a głębokość od 0,2 do 2 centymetrów. Na jednej cegle spotyka się nawet ponad 15 otworów. Czasami nachodzą na siebie, pokrywają również fugi i kamienne podmurówki.

Liczba wgłębień może świadczyć o tym, jak długo zwyczaj niecenia ognia funkcjonował w lokalnej społeczności. Przypuszcza się bowiem, że co roku rozpalano go w nowym miejscu.

ZOBACZ TEŻ:

Poznań przed wojną był niezwykły! Nie wierzycie? Zobaczcie! [ZDJĘCIA]

Sprawdź też:

Niezdrowe produkty wciąż polecane jako korzystne

Wideo

Materiał oryginalny: Tajemnicze dziury w ceglanych ścianach wielkopolskich kościołów pobudzają wyobraźnię [ZDJĘCIA] - Poznań Nasze Miasto

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3